Εξήντα πέντε χρόνια μετά τον Εμφύλιο, ο σκηνοθέτης Θεόδωρος Τερζόπουλος ανεβάζει το άγνωστο έργο «Μάουζερ» του Χάινερ Μύλλερ και πρωταγωνιστεί μαζί με την αντάρτισσα του ΕΛΑΣ Μαρία Μπέικου και τέσσερις νέους ηθοποιούς, ανασύροντας στη σκηνή τις μνήμες της πιο τραυματικής περιόδου της νεότερης ιστορίας.
φωτό από τον Γιώργο Παχούντη
Ο ύμνος της Τρίτης Διεθνούς θα δίνει το πρόσταγμα, η φωνή του Λένιν θα αντηχεί και οι 133 θέσεις του θεάτρου, αντί για θεατές, θα καλύπτονται από τις φωτογραφίες αγωνιστών της Εθνικής Αντίστασης και του Εμφυλίου: Μίκης Θεοδωράκης, Ιάκωβος Καμπανέλλης, Λεωνίδας Κύρκος, Έλλη Παππά - η λίστα δεν έχει τέλος. Καθισμένοι σε ικριώματα, ο σκηνοθέτης Θεόδωρος Τερζόπουλος θα συνομιλεί με μια γυναίκα-ζωντανός μύθος, τη Μαρία Μπέικου, την αγωνίστρια του ΕΛΑΣ που πλαστογράφησε την υπογραφή του πατέρα της για ν' ανέβει στα βουνά, τη γυναίκα που εξορίστηκε κι έζησε 27 χρόνια στη Σοβιετική Ένωση, την ελληνική φωνή του «Ράδιο Μόσχα», τη συνάδελφο, φίλη (και κουμπάρα!) του Αντρέι Ταρκόφσκι.
Απέναντί τους, πάνω στη σκηνή, μια παράδοξη εγκατάσταση, σαν υπερυψωμένα έδρανα μαθήματος ανατομίας ή δικαστηρίου, θα «εγκιβωτίζει» κοινό και ηθοποιούς. Σ' αυτόν το χώρο, «ένα σκηνικό-κιβωτός της Ιστορίας», σύμφωνα με τον Θεόδωρο Τερζόπουλο, ανεβαίνει μόνο για είκοσι παραστάσεις το «Μάουζερ» (1970) του Χάινερ Μύλλερ και αναμένεται να προκαλέσει το ενδιαφέρον τόσο των θεατρόφιλων όσο και των ιστορικών, πολιτικών αλλά και... πάσης φύσεως αριστερών.«Τι είναι ο άνθρωπος, αυτός ο άγνωστος;» αναρωτιέται για πολλοστή φορά ο διεθνούς κύρους σκηνοθέτης των 1.650 παραστάσεων -πρωτίστως αρχαίου δράματος- και συνδέει, για πρώτη φορά στα 25 χρόνια του θιάσου του, το μεγάλο οντολογικό ερώτημα της ύπαρξης με το «ανοιχτό τραύμα» του ελληνικού Εμφυλίου.
Αφορμή στάθηκε η απόφασή του ν' ανεβάσει το «Μάουζερ» τιμώντας τα ογδόντα χρόνια από τη γέννηση του δασκάλου και συνεργάτη του, του κορυφαίου Ανατολικογερμανού συγγραφέα/διανοητή Χάινερ Μύλλερ. Το «Μάουζερ» τοποθετείται στην εποχή του ρωσικού Εμφυλίου μεταξύ μπολσεβίκων και υπερασπιστών του τσαρικού κατεστημένου. Ο Μύλλερ εμπλέκει τα πρόσωπα του έργου στα γρανάζια της «βιομηχανίας εκτελεστικών οργάνων» και τα θέτει αντιμέτωπα με την πρωτόγονη δυναμική βίας που ενδέχεται να προκύψει στην εξέλιξη οποιασδήποτε επανάστασης.
Οι λόγοι που ώθησαν τον Θεόδωρο Τερζόπουλο να συνδέσει το ανέβασμα του «Μάουζερ» με τον ελληνικό Εμφύλιο είναι, εκτός από ιστορικοί, και βιωματικοί. «Ο 20ός αιώνας ορίστηκε κατά κάποιον τρόπο από τον ρωσικό Εμφύλιο και την κομουνιστοφοβία, η οποία κορυφώθηκε με τον Ψυχρό Πόλεμο. Όσο για τον ελληνικό Εμφύλιο, είμαι βέβαιος πως ζει ακόμη ανάμεσά μας σαν βρικόλακας», παραδέχεται ο ίδιος. «Προέρχομαι από μια οικογένεια η οποία μετά τον Εμφύλιο βρέθηκε από τη μεριά των ηττημένων και πολεμήθηκε πολιτικά αλλά και ψυχολογικά.
Στην πραγματικότητα, όμως, δεν υπάρχουν ούτε νικητές ούτε ηττημένοι: στους εμφυλίους δεν υπάρχουν θριαμβευτές. Υπάρχουν αγωνιστές που μετατρέπονται σε μηχανές ολέθρου».
Παίζουν οι ηθοποιοί: Θανάσης Αλευράς, Στάθης Γράψας, Αντώνης Μυριαγκός, Αλέξανδρος Τούντας.
Μετάφραση: Ελένη Βαροπούλου.
Μουσική: Παναγιώτης Βελιανίτης
